O długości odcinków


Solomon Asch miał 48 lat i postępującą łysinę, gdy postanowił udowodnić, że mylił się inny znany psycholog, który przeprowadzał eksperymenty na jednostkach i grupach, próbując udowodnić, jak konformistycznie zachowujemy się pod wpływem otoczenia. Kiedy przystępował do pracy, nie miał pojęcia, jak bardzo psychologia człowieka z niego zakpi.

Muzafer Sherif uczestników eksperymentu umieszczał w ciemnym pomieszczeniu i wyświetlał im punkt światła na ścianie. Najpierw solo – samotny uczestnik miał odpowiedzieć na pytanie, jak daleko przesunęła się kropka, którą widzi, przy czym nie miał świadomości, że kropka pozostaje w tym samym miejscu. Oczywiście uczestnik eksperyment dokładnie „widział”, jak (nieruchomy) punkt się przemieszcza. Potem do eksperymentu dołączała kolejna osoba i obie odpowiadały na to samo pytanie. Kolejni uczestnicy okazywali się jednomyślnie potwierdzać zdanie pierwszego, co do odległości, o jaką przesunął się punkt. Kiedy znowu wyprowadzano wszystkie osoby, uczestnik, który pozostawał w pomieszczeniu utrzymywał uśredniony, wcześniej wypracowany wspólnie wynik.

Asch miał na ten temat tylko jedno zdanie – jednostki dostosowywały się do grupy, bo w istocie nie były pewne swojego zdania. Nie umiały jednoznacznie odpowiedzieć, czy punkt przemieszcza się, czy nie. Ulegały więc sugestii, a następnie dostosowywały odpowiedź do odpowiedzi grupy, tylko dlatego, że same nie były jej pewne.

Postanowił więc uprościć sytuację. Ochotników do badania – w przeciwieństwie do metody Sherifa – nie wprowadzał do ciemnego pomieszczenia i nie pokazywał im wiązki światła. Pokazywał im za to odcinki. A w zasadzie jeden kluczowy odcinek, do którego należało dopasować drugi odcinek (spośród trzech), który odpowiadał tej samej długości. Badana osoba w rzeczywistości nie zdawała sobie sprawy, że pozostali uczestnicy to wynajęci aktorzy. Badany widział, że identyczny do kluczowego odcinka jest odcinek „C”. Ale wszyscy odpowiadali: „B”. Co odpowiadał nasz królik doświadczalny? Oczywiście – „B”!

12674250_1092960220755744_2053618186_n.jpg

Kiedy wszyscy mówią „B”, zaczynamy wątpić, że nasze „C” jest prawdziwe. Nawet jeśli w innych okolicznościach nie mielibyśmy złudzeń, co do tego, który odcinek jest właściwej długości, która odpowiedź jest prawdziwa. Ale to przecież tylko zmysły. A co jeśli nas zawodzą? Co jeśli inni mają rację? Druga kwestia dotyka stricte konformizmu i jest przedstawiana jako ostateczna interpretacja eksperymentu Ascha – choćbyśmy mieli rację, znajdując się w warunkach jednoznacznych (w przeciwieństwie do wiązki światła), na wszelki wypadek udzielimy odpowiedzi zgodnej z odpowiedziami otoczenia. Zgodnie ze zdaniem grupy, z którą prawdopodobnie (tak było w przypadku eksperymentu) nigdy więcej się nie zobaczymy…?

12736647_1092960274089072_604471683_o.jpg

Kiedy wszyscy mówią: „Polska w ruinie”, kiedy włączasz program 1. Telewizji Polskiej, gdzie Donalda Tuska ukazuje się na tle niemieckich flag ze złośliwym komentarzem, kiedy słyszysz, że BBC kłamie, pewnie nawet bardziej niż TVN, kiedy instytucja, w której pracujesz, dostaje listę tytułów, jakie może prenumerować, kiedy twój dzielnicowy (być może posiadacz wcale solidnego kręgosłupa moralnego) ma możliwość obserwować wszystkie twoje działania w sieci, kiedy kolejne stanowiska obsadzane są wyznawcami jedynej słusznej (sic!) ideologii, a we wszystkich mediach publicznych dyskusja toczy się w tonie dobrej zmiany to być może sam zaczniesz wkrótce przytakiwać, że zmiana jest dobra. I choćbyś nigdy więcej nie zobaczył tych ludzi, na wszelki wypadek, przyznasz im rację. Że potrzebujemy zmiany konstytucji, a nie potrzebujemy leczenia niepłodności metodą in vitro. A może wkrótce nawet uwierzysz, że mają rację. W końcu wszyscy tak mówią. A to, że ty widzisz to inaczej? To przecież tylko zmysły.

Autor: Hanna Łozowska

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s