Jaksa – Polska między Rosją a Chinami


Każdy wie, że XVI wiek to okres, w którym państwo polskie zmagało się z Rosją, Szwecją, Turcją i powstaniami kozackimi. Nie każdy natomiast ma pojęcie o tym, że wielu Polaków w tym czasie, mimo dostania się do niewoli, mogło całkiem dobrze funkcjonować.

Dobrym przykładem przedsiębiorczości jest Nicefor Czernichowski, który w 1632 roku wraz z rodziną dostał się do niewoli rosyjskiej i został zesłany na Syberię. W roku 1634 podpisano pokój polanowski, w wyniku którego wielu jeńców zostało odesłanych do Polski. Nicefor postanowił natomiast przejść wówczas na służbę carską i przyjąć prawosławie. Po zdobyciu pewnych funduszy zdecydował się na ucieczkę do Polski wraz z kilkoma kompanami. W trakcie wyprawy został schwytany i wraz z żoną przesiedlony do Jenisejska na Syberii. Nie widząc nadziei na powrót do ojczyzny z dalekich wschodnich ostępów, postanowił on unormować swoje dotychczasowe położenie. W Jenisejsku został setnikiem kozackim, później natomiast służył w Ilimsku oraz innych grodach tego regionu. Szacuje się, że między 1660 a 1664 rokiem (nie da się dokładnie ustalić daty) wojewoda ilimski, Wawrzyniec Obuchow, zgwałcił jedną z jego córek (lub żonę). Ta ujma na honorze polskiego szlachcica narastała, aż w 1665 roku wraz w wiernymi towarzyszami wyrównał rachunki zabijając wojewodę. W obawie przed represjami carskimi banici uciekli nad Amur, gdzie Rosja graniczyła z Chinami. Zdziesiątkowani uciekinierzy dotarli do Ałbazino, dawnej stanicy kozackiej, która została spalona przez Chińczyków. Rokoszanie postanowili ją odbudować i zmienić nazwę na Jaksa (Jaxa). Z biegiem lat do Jaksy zaczęli przybywać zbiegli chłopi z Rosji i polscy zesłańcy. Czernichowski zdołał również przekonać do siebie miejscową ludność, która przez wiele lat mu służyła.

12822162_758548417579100_271997469_n

W wyniku zabiegów dyplomatycznych udało mu się uzyskać uznanie niepodległości przez Pekin, którego władze przez wiele lat pisały do niego pisma dyplomatyczne po polsku. W tym okresie dochodziło do licznych najazdów rosyjskich, które pomimo tego, że były odpierane, w 1669 roku zmusiły wreszcie Nicefora do podporządkowania się Rosji. Wyraził on skruchę za zabicie wojewody i przysiągł wierną służbę carowi. W 1672 roku władca skazał wszystkich buntowników na śmierć za dawne występki, jednak po kilku dniach ułaskawił ich, podarował pieniądze, a Czernichowskiego uczynił wicewojewodą ałbazińskim.

O dalszych jego losach wiemy niewiele. Wiadomo, że w 1675 roku dowodził zwycięską kampanią przeciwko Chinom, po zakończeniu której prawdopodobnie umarł. Jeszcze w 1685 roku poselstwo chińskie przysyłało do Jaksy listy w języku polskim, co świadczy o znaczeniu miasta, które powstało przy udziale Polaka. Po śmierci Nicefora doszło do najazdu chińskiego, podczas którego gród uległ zniszczeniu. Szybka odbudowa nie uchroniła go jednak przed kolejnym atakiem ze strony Chin. Mimo to, 800-osobowa załoga dość długo stawiała opór 10-tysięcznej armii nieprzyjaciela. Po kapitulacji w 1865 roku Jaksa została przyłączona do wrogiego państwa.

Tak kończy się historia państwa na dalekiej Syberii, rządzonego przez Polaków, które przez wiele lat skutecznie broniło się przed Chińczykami i Rosjanami.

Autor: Michał Rzeżuchowski

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s